بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ (١)
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَۙ (٢)
اَلرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِۙ (٣)
مَالِكِ يَوْمِ الدّ۪ينِۜ (٤)
اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُۜ (٥)
اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَق۪يمَۙ (٦)
صِرَاطَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْۙ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّٓالّ۪ينَ (٧)
Okunuşu
Bismillâhi’r-Rahmâni’r-Rahîm. Elhamdü lillâhi Rabbi’l-‘âlemîn. Er-Rahmâni’r-Rahîm. Mâliki yevmi’d-dîn. İyyâke na’büdü ve iyyâke neste’în. İhdine’s-sırâta’l-müstekîm. Sırâtallezîne en’amte ‘aleyhim ğayri’l-meğdûbi ‘aleyhim ve le’d-dâllîn.
Türkçe okunuş Arapça harflerin tamamını karşılamaz; doğru telaffuz için ayeti dinleyin.
Anlamı
Bismillâhirrahmânirrahîm. Hamd, Âlemlerin Rabbi, Rahmân, Rahîm, hesap, mükâfat ve ceza gününün (ahiret gününün) mâliki Allah’a mahsustur. (Allahım!) Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız senden yardım dileriz. Bizi doğru yola, kendilerine nimet verdiklerinin yoluna ilet; gazaba uğrayanlarınkine ve sapıklarınkine değil.
Meal kaynağı: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Meali
Bu dua "işaretli" kapsamdadır: bağlamı veya konuşanı hakkında farklı yorumlar bulunabilir.
Bu dua hakkında
Fâtiha, Kur'an'ın ilk suresidir ve baştan sona bir duadır. Besmele ile başlar: Allah, bütün yaratılmışlara sınırsız lütufta bulunan (rahmân) ve rahmeti bol (rahîm) olarak anılır ve işe O'nun adıyla başlanır. Ardından hamdin yalnızca âlemlerin Rabbi Allah'a ait olduğu ve O'nun ödül ve ceza gününün sahibi olduğu dile getirilir.
Surenin ortasındaki “Ancak sana kulluk eder ve yalnız senden yardım dileriz” sözü, bu sıfatları öğrenen kulun tavrını dile getirir. Tefsire göre fiilin “ederim” değil “ederiz” şeklinde olması, müminlerin bir bütün olduğuna işaret eder. Son ayetlerde kul, dosdoğru yola iletilmeyi, nimete erdirilenlerin yolunda yürümeyi ve gazaba uğrayanlarla yoldan sapanların yolundan uzak kalmayı ister.
Müslim'in rivayet ettiği bir kutsî hadise göre Allah, Fâtiha'yı kendisiyle kulu arasında paylaştırmıştır: Kul hamd edip övdükçe Allah buna karşılık verir; “yalnız senden yardım dileriz” kısmı ikisi arasında ortaktır; son ayetlerdeki dilek ise kula aittir ve kula istediği verilecektir (Müslim, Salât 38). Fâtiha'dan sonra söylenen “âmin” sureye dahil değildir; “Duamızı kabul et” anlamına gelir. Peygamberimiz Fâtiha'dan sonra âmin demiş ve böyle denmesini öğütlemiştir.
Bu duada neler isteniyor?
- Allah’a hamd etmek ve O’nu övmek
- Yalnız O’na ibadet edip yalnız O’ndan yardım istemek
- Doğru yola iletilmek
Diyanet’in Dualar kitabı, Kur’an’ın ilk suresinde duanın “ben” yerine “biz” diyerek yapılmasının öğretildiğine dikkat çeker; mümin kendisi için istediğini mümin kardeşleri için de ister.
Ne zaman okunur?
Diyanet’in Dualar kitabında namazda okunan sureler arasında yer alır.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Tefsiri, c. 1, s. 58-65; Diyanet İşleri Başkanlığı, Dualar (2019), s. 44-45, 170
