قُلِ اللّٰهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَٓاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَٓاءُۘ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَٓاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَٓاءُۜ بِيَدِكَ الْخَيْرُۜ اِنَّكَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرٌ (٢٦)
تُولِجُ الَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي الَّيْلِۘ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّۘ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَٓاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ (٢٧)
Okunuşu
Kulillâhümme mâlike’l-mülki tü’ti’l-mülke men teşâü ve tenzi’u’l-mülke mimmen teşâü ve tu’ızzü men teşâü ve tüzillü men teşâü bi yedike’l-hayru inneke ‘alâ külli şey’in kadîr. Tûlicü’l-leyle fi’n-nehâri ve tûlicü’n-nehâre fi’l-leyli ve tuhricu’l-hayye mine’l-meyyiti ve tuhricü’l-meyyite mine’l-hayy. Ve terzüku men teşâu bi ğayri hısâb.
Türkçe okunuş Arapça harflerin tamamını karşılamaz; doğru telaffuz için ayeti dinleyin.
Anlamı
De ki: “Ey mülkün sahibi olan Allah’ım! Sen mülkü dilediğine verirsin. Dilediğinden de mülkü çeker alırsın. Dilediğini aziz edersin, dilediğini zelil edersin. Hayır senin elindedir. Şüphesiz sen her şeye hakkıyla gücü yetensin.” “Geceyi gündüze sokarsın, gündüzü geceye sokarsın. Ölüden diriyi çıkarırsın, diriden ölüyü çıkarırsın. Dilediğine de hesapsız rızık verirsin.”
Meal kaynağı: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Meali
Bu dua hakkında
Bu ayetler, Peygamberimize “De ki” hitabıyla öğretilen bir duadır. Tefsirde, surenin başında anılan Necran Hristiyanlarının heyetiyle yapılan tartışmaların yanı sıra şu olay da bu ayetlerin iniş sebebi olarak aktarılır: Hendek Savaşı öncesinde hendek kazılırken büyük bir kaya çıkmış, Peygamberimiz onu üç darbede parçalamış ve her vuruşta çıkan ışıkları Bizans, İran ve Yemen topraklarının ileride fethedileceğine dair bir müjde olarak yorumlamıştı. Münafıklar ise korkudan hendek kazan Müslümanların bu müjdeye inanmasıyla alay etmişti.
Duadaki “mülk” kelimesi tefsirlerde peygamberlik, yönetme gücü, zafer, egemenlik, ilim, servet, itibar ve sağlık gibi her türlü maddî ve mânevî imkân olarak açıklanmıştır. Allah mülkü dilediğine verir, dilediğinden alır; dilediğini yüceltir, dilediğini alçaltır. “Hayır senin elindedir” sözü, gerçek anlamda iyiliğin yalnız Allah'ın kudretinde olduğunu bildirir. Tefsire göre Türkçedeki “Hayırlısı Allah'tan” sözü bu gerçeğin güzel bir ifadesidir.
27. ayette gecenin gündüze, gündüzün geceye katılması; ölüden dirinin, diriden ölünün çıkarılması anılır. Tefsirde aktarıldığına göre gece ve gündüzle ilgili ifade, hem günlerin kısalıp uzamasını hem de gece ile gündüzün birbirini izlemesini kapsar. Ölüden dirinin çıkarılması da topraktan bitkinin, kuru tohumdan ağacın çıkması gibi örneklerle açıklanmıştır. Dua, Allah'ın dilediğine hesapsız rızık verdiğini anarak biter.
Bu duada neler var?
- Mülkün gerçek sahibinin Allah olduğunu dile getirmek
- İzzetin, zilletin ve her türlü hayrın O’nun elinde olduğunu kabul etmek
- Rızkı verenin O olduğunu anmak
Diyanet’in Dualar kitabına göre ayetteki “mülk” kelimesi yönetme gücü, zafer, ilim, servet, itibar, akıl ve sağlık gibi her türlü maddi ve manevi imkânı kapsar. Kitap, bu ayeti dua niyetiyle okuyan kişinin Allah’tan mülkünden vermesini, verdiğini geri almamasını ve kendisini aziz kılmasını dilemiş olacağını belirtir.
Ne zaman okunur?
Diyanet’in Dualar kitabı bu ayetleri fakirlikten korunmak ve çarşı-pazara çıkarken okunabilecek dualar arasında verir.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Tefsiri, c. 1, s. 534-535 (Âl-i İmrân 26-27 açıklaması); Diyanet İşleri Başkanlığı, Dualar (2019), s. 276, 338, 386-387
