رَبِّ هَبْ ل۪ي حُكْمًا وَاَلْحِقْن۪ي بِالصَّالِح۪ينَۙ (٨٣)
وَاجْعَلْ ل۪ي لِسَانَ صِدْقٍ فِي الْاٰخِر۪ينَۙ (٨٤)
وَاجْعَلْن۪ي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّع۪يمِۙ (٨٥)
Okunuşu
Rabbi heb lî hukmen ve elhıknî bis sâlihîn vec’al lî lisâne sıdkın fîl âhırîn vec’alnî min veraseti cennetin naîm.
Türkçe okunuş Arapça harflerin tamamını karşılamaz; doğru telaffuz için ayeti dinleyin.
Anlamı
Ey Rabbim! Bana bir hikmet bahşet ve beni salih kimseler arasına kat. Sonra gelecekler arasında beni doğrulukla anılanlardan kıl. Beni Naîm cennetinin varislerinden eyle.
Meal kaynağı: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Meali
Bu dua hakkında
Bu dua, Şuarâ suresinde Hz. İbrâhim'in kavmine putların hiçbir fayda vermediğini anlattığı konuşmasının ardından gelir. İbrâhim kendisine hikmet verilmesini, salihler arasına katılmayı, sonraki nesiller arasında doğrulukla anılmayı, Naîm cennetinin vârislerinden olmayı ve babasının bağışlanmasını ister; diriltilme gününde utandırılmamayı diler. O gün malın ve evladın fayda vermeyeceğini, ancak Allah'a arınmış bir kalple gelenin kurtulacağını söyler (Şuarâ 26/83-89).
Tefsire göre İbrâhim bu duayı ettiğinde kendisine peygamberlik verilmişti; bu yüzden müfessirler buradaki “hikmet”i derin bilgi, doğru hüküm verme ve kavrama yeteneği olarak yorumlamıştır. “Doğrulukla anılma” ifadesi ise iki şekilde açıklanmıştır: Onun soyundan hak dini sonraki nesillere taşıyacak kişilerin gelmesi ya da kendisinin sonraki nesillerde iyilikle anılması. Tefsire göre bu duanın bir sonucu olarak her ümmet ona ayrı bir sevgi duymuş; Müslümanlar da “salli” ve “bârik” dualarında Peygamberimizle birlikte onu anarlar.
Müfessirler, babasının affı dışında İbrâhim'in bütün dileklerinin kabul edildiğini belirtir. İbrâhim, babasının Allah düşmanı bir putperest olduğunu ve bu inancında ısrar ettiğini görünce ondan uzaklaşmıştır (Tevbe 9/114). Ayetteki “arınmış kalp” (kalb-i selîm) ise şirkten ve şüpheden arınmış kalp olarak açıklanmış; Râzî'ye göre en doğru tanım “cehaletten ve kötü huylardan arınmış kalp”tir.
Hz. İbrâhîm bu duadan hemen önce Rabbini şöyle tanıtır: “O, beni yaratan ve bana doğru yolu gösterendir. O, bana yediren ve içirendir. Hastalandığımda da O bana şifa verir. O, benim canımı alacak ve sonra diriltecek olandır. O, hesap, mükâfat ve ceza gününde, hatalarımı bağışlayacağını umduğumdur.” (Şuarâ 26/78-82)
Bu sayfada dua 83-85. ayetler olarak verilmiştir. Babası için bağışlanma istediği 86. ayet, bazı dua kitaplarında olduğu gibi dua metnine alınmamıştır; sebebi yukarıda anlatılmıştır. 87. ayetteki “Diriltilecekleri gün beni utandırma” duası ayrı bir sayfada yer alır.
Bu duada neler isteniyor?
- Hikmet ve salihler arasına katılmak
- Sonra gelenler arasında iyilikle anılmak
- Naîm cennetinin vârislerinden olmak
Diyanet’in Dualar kitabına göre Hz. İbrâhîm kendisi için dua ettiği gibi anne-babası, soyu ve bütün müminler için de dua etmiş; onların da iman etmelerini, imanda sebat etmelerini ve ahirette bağışlanmalarını istemiştir. Kitap, Kur’an’da yer alan bu duaların müminlere nasıl dua edileceğini ve duada neler isteneceğini öğrettiğini belirtir.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Tefsiri (Şuarâ 83-89 açıklaması); Diyanet İşleri Başkanlığı, Dualar (2019), s. 364-366
