رَبَّنَٓا اَخْرِجْنَا مِنْ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ اَهْلُهَاۚ وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّاۚ وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَص۪يرًاۜ (٧٥)
Okunuşu
Rabbenâ ahricnâ min hâzihi’l-karyeti’z-zâlimi ehlühâ vec’al lenâ min ledünke veliyyen vec’allenâ min ledünke nasîra.
Türkçe okunuş Arapça harflerin tamamını karşılamaz; doğru telaffuz için ayeti dinleyin.
Anlamı
Ey Rabbimiz! Bizleri halkı zalim olan şu memleketten çıkar, katından bize bir dost ver, bize katından bir yardımcı ver.
Meal kaynağı: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Meali
Bu dua hakkında
Müslümanlar Medine'ye hicret ettikten sonra da Mekke müşrikleri onların peşini bırakmadı; Bedir, Uhud ve Hendek savaşlarıyla yeni dini yok etmek istediler. Bunu başaramayınca hicretin 6. yılında Hudeybiye Antlaşması'nı yapmak zorunda kaldılar. Antlaşmanın bir maddesine göre bundan sonra Müslüman olup Mekke'den kaçanlar geri verilecekti.
Böylece hicret imkânı bulamayan ya da bu madde gereği geri verilen Müslümanlar, eşleri ve çocuklarıyla birlikte Mekke'de kaldılar ve müşriklerin zulmü altında yaşamaya devam ettiler. İşkence ve baskı dayanılmaz hale geldikçe Allah'a yalvarıyor, kendilerini zalim halkın bulunduğu bu memleketten çıkarmasını ve katından bir dost ve yardımcı göndermesini istiyorlardı. Ayet, onların bu yakarışını aktararak Müslümanlara “Size ne oluyor da bu zayıf ve çaresiz erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda Allah yolunda savaşmıyorsunuz?” diye seslenir.
Tefsire göre bu ayetler o mazlumların dualarına bir cevaptır, ama o tarihî olayı aşan bir yönü de vardır: İslâm savaşa ancak zulmü, din yüzünden yapılan baskıyı ve haksız saldırıyı ortadan kaldırmak için izin verir. Bu ayetler savaşın iki amacını ortaya koyar: Allah'ın rızasını kazanmak ve zulmü engelleyip adaleti sağlamak.
Bu duada neler isteniyor?
- Zulmün sürdüğü yerden kurtulmak
- Allah katından bir koruyucu
- Allah katından bir yardımcı
Diyanet’in Dualar kitabına göre bu, zalimlerin zulmüne uğrayan zayıf erkeklerin, kadınların ve çocukların duasıdır; Allah’tan başka bir yere gitme imkânı, koruyucu ve yardımcı vererek kendilerini kurtarmasını isterler.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Tefsiri, c. 2, s. 95-96; Diyanet İşleri Başkanlığı, Dualar (2019), s. 390
